Harlingen Ongeschut is terug. Met dezelfde rauwe, eigenzinnige sfeer, maar met een nieuwe organisatie aan het roer.
Na veertien jaar dragen initiatiefnemers Karen Brugman en Willard van Grootveld van BENG Evenementen het vaarspektakel over aan Bram Jorissen en Alberto Zielman van Wadt Evenementen. Daarmee begint een nieuw hoofdstuk voor een evenement dat sinds 2012 is uitgegroeid tot een echte Harlinger traditie.
Een uniek idee dat meteen aansloeg
Het begon in 2012 met een bijzonder idee: een vaarroute creëren die alleen mogelijk is wanneer het getij en de waterstand precies goed zijn. Door het Sas te sluiten en de binnensluizen te openen, ontstaat een uniek rondje door de grachten en havens van Harlingen. Een evenement als dit vind je nergens anders ter wereld.
Karen en Willard werkten het idee uit tot een varend cultureel festival zonder traditioneel festivalterrein. De boten vormen het publiek én zijn onderdeel van het schouwspel. Langs de route zorgen muzikanten, theatermakers, dansers en andere artiesten voor verrassende optredens.
De eerste editie sloeg direct aan. Maar liefst 350 boten meldden zich aan. Verlichte sloepen, kleine bootjes en grotere schepen trokken gezamenlijk door de stad, terwijl honderden bezoekers vanaf de kades, lopend of op de fiets, het spektakel volgden. Harlingen Ongeschut was geboren.
Een rondje dat bijna nooit kan
Wat Harlingen Ongeschut zo bijzonder maakt, is de vaarroute. Speciaal voor het evenement gaat het Sas, de toegangspoort naar de Waddenzee, dicht en worden de binnensluizen geopend. Daardoor ontstaat een uniek rondje door de Harlinger singels, grachten en havens.
Dat klinkt misschien eenvoudig, maar dat is het allerminst. Het rondje kan alleen worden gevaren wanneer het getij en de waterstand precies goed zijn. Het water binnen en buiten het Sas moet voldoende op niveau zijn om de sluizen verantwoord te kunnen bedienen. Slechts enkele keren per jaar zijn de omstandigheden hiervoor geschikt.
Juist dat maakt Ongeschut zo Harlingers: een evenement dat volledig verbonden is met het water, het getij en het maritieme karakter van de stad.
Geen festivalterrein, maar een stad die meebeweegt
Harlingen Ongeschut kent geen traditioneel festivalterrein. Boten verzamelen zich, varen samen langs de verschillende speellocaties en beleven de optredens vanaf het water. Het publiek op de wal trekt lopend of op de fiets met de stoet mee.
Onderweg duiken op onverwachte plekken acts op. Op een kade, aan een gevel, op een brug, vanuit een tuin of op een drijvend podium. Hoofdacts worden afgewisseld met kleine, verrassende optredens. De verlichte boten, monumentale grachtenpanden en donkere nazomeravond doen de rest.
Zo zijn bezoekers geen toeschouwer op afstand, maar bewegen zij midden door het evenement. Varend, wandelend of fietsend: iedereen beleeft hetzelfde rondje op zijn eigen manier.
Soms zat de natuur dwars
Wie een evenement organiseert dat afhankelijk is van water, wind en getij, weet dat niets vanzelfsprekend is. In de afgelopen jaren moest Harlingen Ongeschut meerdere keren worden afgelast. Soms vanwege storm of overvloedige regen, soms doordat de waterstand te hoog was en het bekende trucje met het Sas en de binnensluizen niet kon worden uitgevoerd.
Ook corona zorgde ervoor dat het vaarspektakel niet door kon gaan.
Teleurstellend was dat iedere keer. Voor de organisatie, de artiesten, vrijwilligers, schippers en bezoekers. Toch bleef het vertrouwen in Ongeschut overeind. Zoals Willard het eerder nuchter verwoordde: “Ut is krekt as bij un Elfstedentocht, die gaat oek niet altied deur. Maar de keren dat ut wél deur ging, waren onfegeteluk.”
En precies daarin zit de kracht van het evenement. Als alle omstandigheden kloppen en de boten zich in beweging zetten, ontstaat er iets wat nergens anders kan.
De Maatjes van Ongeschut
Vanaf het begin werd Harlingen Ongeschut niet alleen door Karen en Willard georganiseerd. Het evenement kwam tot stand dankzij de gemeente Harlingen, bedrijven, sponsoren, artiesten, vrijwilligers én de vele Maatjes van Ongeschut.
Het idee achter de Maatjes is eenvoudig: wie Harlingen Ongeschut een warm hart toedraagt, helpt mee om het evenement mogelijk te maken. Een Maatje is niet alleen donateur, maar voelt zich verbonden met het vaarfestijn en wordt daarmee onderdeel van de Ongeschut-familie.
Die betrokkenheid is belangrijk. Een groot evenement organiseren kost veel geld. Denk aan podia, licht en geluid, veiligheid, artiesten, promotie, aankleding, toiletten en alle voorzieningen op en rond het water. De gemeentelijke subsidie en bijdragen van bedrijven vormen een stevige basis, maar zijn niet genoeg om alle kosten te dekken.
De organisatie wil Harlingen Ongeschut gratis toegankelijk houden, zodat iedereen van het vaarspektakel kan genieten. De steun van de Maatjes is daarbij onmisbaar. Met hun bijdrage helpen zij om de begroting rond te krijgen en het evenement ook in de toekomst mogelijk te maken.
Iedereen bepaalt zelf met welk bedrag hij of zij bijdraagt. Groot of klein: ieder Maatje helpt. Wie €15 of meer doneert, ontvangt bovendien een limited edition Harlingen Ongeschut Maatje-sticker.
Een nieuw hoofdstuk
Voor Karen en Willard is de overdracht een bijzonder moment. Sinds de eerste editie in 2012 waren zij de drijvende krachten achter het evenement. Ze bedachten de opzet, bouwden een netwerk van artiesten, vrijwilligers, sponsoren en Maatjes op en bleven koers houden wanneer slecht weer, een ongunstige waterstand of corona roet in het eten gooide.
Na veertien jaar vonden zij het tijd om het stokje door te geven. Met Bram Jorissen en Alberto Zielman van Wadt Evenementen krijgt Harlingen Ongeschut nieuwe energie en de ruimte om verder te groeien. De organisatie verandert, maar het karakter blijft: rauw, eigenzinnig en onlosmakelijk verbonden met Harlingen.
Houd Harlingen Ongeschut
Op zaterdag 26 september 2026 kan het SAS weer dicht en de binnensluizen open. De boten verzamelen zich, de lichtjes gaan aan en langs de route klinkt muziek. Harlingen wordt voor één avond weer een varend cultureel podium.
Geen boot? Geen probleem. Ook lopend of op de fiets is het hele spektakel uitstekend te beleven.
De gemeente doet mee. Ondernemers doen mee. Artiesten en vrijwilligers doen mee. Nu zijn de Ouwe Seunen aan zet.
- Word Maatje. Vaar mee. Wandel mee. Beleef het mee. En houd Harlingen Ongeschut!
