Om zeven uur in de vroege ochtend van vrijdag 4 september vertrekt het schip vanuit de thuishaven in Harlingen naar de Noordzee bij Terschelling. Doel is een pittige zeilstage van enkele dagen. Aan boord schipper Jacob Dam van de Thalassa en een bemanning van elf vrijwilligers, waaronder speciaal getrainde jongeren. Op vrijdag, zaterdag en zondag ligt het schip na de zeilproeven in de haven van Terschelling, waar het dan open is voor publiek. Op maandag 7 september is de terugtocht. Hoe die verloopt hangt af van de wind en vooral het enthousiasme van de bemanning. Misschien vaart het schip na de zeilproef nog dezelfde dag rechtstreeks naar Harlingen. Het kan echter ook zijn dat de varensgezellen besluiten als proef een nacht op zee te blijven, dan wordt de thuiskomst pas op dinsdag. In beide gevallen is de verwachte aankomsttijd rond 18.00 uur.
Nauwkeurige reconstructie
De Witte Swaen is een nauwkeurige reconstructie van het expeditieschip van Willem Barentsz. Het schip is in Harlingen gebouwd volgens de eind zestiende eeuw befaamde Hollandse scheepsbouwmethode. Daarbij werd eerst met enkele huidplanken een bodemschaal gemaakt. Pas later kwamen hierin de spanten en werd de romp verder opgetrokken. De kiellegging was in 2010, na dertien jaar was het schip klaar. Prinses Margriet doopte het bij de tewaterlating in 2018 als ‘Witte Swaen’. Gerald de Weerdt en Koos Westra waren de initiatiefnemers van dit project waaraan in de loop van jaren tientallen vrijwilligers meewerkten.
Werk aan de romp vanaf een vlot - foto: Jan de Jager©
Willem Barentsz
Het verhaal van de expeditie van Willem Barentsz is legendarisch in de vaderlandse geschiedenis. Het schip waarmee in 1596 een doorgang om de noord naar Azië moest worden gevonden, liep vast in het ijs bij Nova Zembla. Om de strenge winter te doorstaan, bouwden de bemanningsleden er een blokhut die ze Behouden Huijs noemden. Van de zeventien opvarenden overleefden vijf de tocht niet, Barentsz zelf stierf nog op eiland. De overgeblevenen keerden een jaar later na een barbaarse tocht in twee bootjes terug naar het vasteland. Het schip van Barentsz bleef achter in het ijs en ging verloren.
Volgens de overlevering werd Barentsz rond 1550 op Terschelling geboren. Hoe bijzonder dat hij zijn wortels heeft op het eiland waar de Witte Swaen nu naartoe gaat. Het schip was er trouwens in 2023 ook al voor een eerste proefvaart. Afgezien van pech met de motor was dat een weergaloze ervaring. Schitterend om zo’n klassiek schip vol onder zeil te zien. Wel onder uitzonderlijke omstandigheden, het was warm en nagenoeg windstil. Geen wonder dat de vrijwilligers van de Barentszwerf vol spanning toeleven naar een herhaling, maar dan een waarbij het schip wat steviger onder handen wordt genomen. Wind en weder dienende.
Aan de voorbereiding heeft het niet gelegen. De romp is geïnspecteerd en waar nodig aangepakt. De motor is gereviseerd. Voor een betere stabiliteit zijn 1400 tegels als extra ballast in het ruim genomen.
Het ruim vol met tegels als extra ballast - foto: Jan de Jager©
Op reis
Als deze zeilstage naar wens verloopt, volgt in de periode van 18-23 september een tweede oefening. Gedacht wordt aan een echte zeereis waarbij verschillende havens worden aangedaan. Voor de Witte Swaen belooft september een maand vol avontuur te worden.
Programma zeilproeven Witte Swaen op de Noordzee bij Terschelling
- Vrijdag 4 september: vertrek uit Harlingen naar de Noordzee. Eerste zeilproeven. Hierna naar Terschelling, aankomst plm. 14.00 uur. Schip open voor publiek: 16.00-20.00 uur
- Zaterdag 5 sept: vertrek naar zee 09.00 uur. Terug plm. 15.00 uur. Open: 16.00-20.00 uur.
- Zondag 6 sept, vertrek naar zee 09.00 uur. Terug plm. 15.00 uur. Open: 16.00-20.00 uur.
-
Maandag 7 sept: vertrek van Terschelling naar zee 09.00 uur. Aankomst Harlingen plm. 18.00 uur.
of verblijf op de Noordzee, in dat geval: - Dinsdag 8 sept: aankomst Harlingen plm. 18.00 uur.
De planning is op basis van normale weersomstandigheden. Bij te harde wind kan het programma worden aangepast. Dit wordt zo snel mogelijk bekend gemaakt.
