Tegelijkertijd blijft het uiterst lastig om gekwalificeerde medewerkers te vinden, zeker in regio's buiten de Randstad. Voor een stad als Harlingen, met ruim 15.000 inwoners en een compact ambtelijk apparaat, is dat meer dan een abstract arbeidsmarktprobleem.
Het CBS registreert al meerdere kwartalen op rij een historisch krappe arbeidsmarkt in de sector openbaar bestuur. Friese gemeenten concurreren daarbij niet alleen met grotere steden, maar ook met de private sector die dezelfde profielen zoekt. Beleidsjuristen, vergunningverleners en projectleiders duurzaamheid zijn overal schaars.
Om die vacatures toch ingevuld te krijgen, schakelen steeds meer gemeenten externe bureaus in. Vanuit Gorredijk biedt www.kenonz.nl detachering en recruitment specifiek gericht op de publieke sector. Die regionale aanwezigheid in Friesland maakt het makkelijker om professionals te koppelen aan opdrachten bij noordelijke gemeenten.
Groeiend takenpakket botst met krimpende bezetting
Sinds de grote decentralisaties van 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor een flink deel van de jeugdzorg, de Wmo en de Participatiewet. Daar bovenop kwam de Omgevingswet, die per 2024 van kracht werd en gemeenten dwingt om ruimtelijke procedures anders in te richten. Elke nieuwe wet vraagt om mensen met specifieke kennis die niet zomaar beschikbaar zijn.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat de uitvoeringskracht van gemeenten onder druk staat. Vooral kleinere gemeenten merken dat ze moeite hebben om alle wettelijke taken op niveau uit te voeren. Een vacature voor een beleidsmedewerker duurzaamheid kan in een gemeente als Harlingen maanden openstaan.
Wat inwoners in de praktijk merken
Personeelstekort klinkt abstract, maar de gevolgen zijn concreet. Denk aan langere wachttijden voor een bouwvergunning, vertraging bij het opstellen van bestemmingsplannen of minder capaciteit voor handhaving. Projecten rond verduurzaming van woningen of de inrichting van de openbare ruimte schuiven op wanneer de juiste ambtenaren ontbreken.
In Harlingen, waar de gemeente werkt aan thema's als havenvernieuwing en woningbouw, is dat direct voelbaar. Minder handjes betekent dat prioriteiten scherper gesteld moeten worden en sommige plannen simpelweg later van de grond komen. Voor inwoners die wachten op een antwoord of een besluit is dat frustrerend, ook al ligt de oorzaak niet bij onwil maar bij onderbezetting.
Detachering als regionaal vangnet
Gemeenten in Friesland zoeken op verschillende manieren naar oplossingen. Regionale samenwerking is er een van: door kennis te delen of gezamenlijk specialisten in te huren, kunnen kleinere gemeenten toch beschikken over expertise die ze alleen niet kunnen aantrekken. Detachering speelt daarin een groeiende rol.
Een bureau als Kenonz, dat in 2013 werd opgericht en inmiddels circa 230 medewerkers telt verspreid over vijf vestigingen, richt zich uitsluitend op de publieke sector. Via traineeships worden ook starters klaargestoomd voor functies bij gemeenten en semi-overheidsinstellingen. Die aanpak helpt om niet alleen de acute tekorten te verlichten, maar ook een nieuwe generatie ambtenaren op te leiden.
Interessant is dat de dochteronderneming Kenonz Bewust zich specifiek richt op duurzaamheidstalent, precies het profiel waar Friese gemeenten nu om verlegen zitten voor de uitvoering van de energietransitie. Denk aan adviseurs op het gebied van warmtetransitie, biodiversiteit en duurzame mobiliteit.
Kansen op de Friese arbeidsmarkt
De keerzijde van schaarste is kans. Voor inwoners van Harlingen en omgeving die een overstap overwegen of net zijn afgestudeerd, biedt de publieke sector op dit moment ongewoon veel mogelijkheden. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft eerder benadrukt dat het versterken van de gemeentelijke uitvoeringskracht een van de belangrijkste bestuurlijke opgaven is van deze tijd.
Werken bij een gemeente betekent niet langer alleen achter een balie zitten. Functies variëren van data-analisten en communicatieadviseurs tot projectleiders gebiedsontwikkeling. Wie in Friesland wil werken aan maatschappelijke vraagstukken, vindt bij gemeenten en via gespecialiseerde detacheerders een breed palet aan vacatures.
Of de krapte op korte termijn afneemt, is onzeker. Zolang gemeenten er taken bij krijgen zonder evenredige groei in personeel, blijft het tekort een structureel gegeven. Voor Harlingen betekent dat waakzaam blijven, creatief samenwerken in de regio en de gemeente als werkgever aantrekkelijker maken voor een nieuwe generatie professionals.
