Sinds vandaag is het Havenplein in Harlingen een bijzonder historisch object rijker. Het achttiende-eeuwse fronton van het voormalige gebouw Leeuwenburg, ooit gebouwd voor de Friese Admiraliteit, heeft een nieuwe, zichtbare plek gekregen op het plein naast de poffertjeskraam. Daarmee is een langgekoesterde wens werkelijkheid geworden.
Het monumentale gevelstuk - ruim drie meter breed en anderhalve meter hoog - stond al enige tijd terug in Harlingen, maar kreeg vandaag, woensdag 23 juli, zijn definitieve bestemming. De plaatsing werd vakkundig uitgevoerd door Jan Vonk van Natuursteenofferte uit Kimswerd en steenhouwer Ben Seldenrijk uit Ie. Een bijzonder moment voor de stad én voor iedereen die het lokale erfgoed een warm hart toedraagt.
Een object met een verhaal
Het fronton sierde ooit de ingang van gebouw Leeuwenburg, dat in 1703 in gebruik werd genomen als logement voor de Friese Admiraliteit. Na de brand in het hoofdgebouw aan de Zuiderhaven in 1771, kwam het in gebruik als kantoor en vergaderruimte. in 1771 werd het gebruikt als kantoor en vergaderruimte. Op de plek van Leeuwenburg staat sinds 1884 het als kantongerecht gebouwde Havenmantsje.
In het fronton zijn zeven afzonderlijke stukken natuursteen verwerkt, met centraal het wapen van de Admiraliteit in Friesland: een lopende leeuw, omringd door de letters A I F en geflankeerd door gekruiste ankers - een krachtig symbool van de maritieme historie van Harlingen.
De omweg via Groningen
Hoe het gevelstuk precies bewaard bleef, is niet helemaal duidelijk. Wel staat vast dat het in de jaren zeventig via de gemeentewerf in handen kwam van een antiekhandelaar. Die verkocht het door aan het Noordelijk Scheepvaartmuseum in Groningen (nu Museum aan de A), waar het sindsdien bij de ingang stond opgesteld.
Hoewel Groningen historisch gezien ook betrokken was bij de Friese oorlogsvloot, bleef het wringen dat een Harlinger topstuk zich jarenlang buiten de stad bevond. Het Fries Museum had er destijds geen ruimte of budget voor, maar in Groningen bleef het gelukkig behouden en werd het niet weggegooid of vergeten.
Met de koerswijziging van het museum in 2022 kwam er ruimte om het fronton terug te brengen naar Harlingen. Eind 2024 werd het officieel overgedragen aan Gemeentemuseum het Hannemahuis, dat zich al jarenlang inzet voor het behoud van Harlinger erfgoed.
Feestelijke onthulling volgt
Hoewel het fronton inmiddels op het Havenplein staat, vindt de officiële onthulling in september plaats. Fotograaf Ynze Braaksma legde de plaatsing al prachtig vast.
Wie meer wil weten over de Admiraliteit in Friesland en het maritieme verleden van Harlingen, is van harte welkom in het Hannemahuis.
Foto: Ynze Braaksma©
