Ook volwassenen doen er goed aan hun bescherming op peil te houden, bijvoorbeeld voor een verre reis of omdat het afweer met het ouder wordt beperkt. Voor inwoners van Harlingen is dat niet anders: wie vanuit de haven de wereld trekt of juist hier van zijn pensioen geniet, heeft reden om zijn vaccinaties af en toe tegen het licht te houden.
Waarom de bescherming uit je jeugd niet levenslang volstaat
De meeste Nederlanders zijn als kind gevaccineerd via het Rijksvaccinatieprogramma. Die bescherming is waardevol, maar niet bij elke prik blijvend. Tegen sommige ziekten neemt de vloeistof afweer in de loop van de jaren af. Daarnaast bestaan er complicaties waartegen het programma van voorheen niet beschermd, omdat het vaccin nog niet bestond.
Wie dat negeert, loopt onnodig risico. Een infectie die op jonge leeftijd mild verloopt, kan op latere leeftijd moeilijker worden verwacht. Haarstel duurt dan langer en soms blijven er klachten hangen die het dagelijks leven maandenlang beperkt.
DTP: herhaalprik voor een verre reis of na een verwonding
DTP staat voor difterie, tetanus en polio. De basisserie uit de kindertijd geeft langdurige bescherming, maar voor reizen naar bepaalde specifieke wordt een herhaalprik onmogelijk wanneer de laatste vaccinatie langer dan tien jaar geleden is. Dat omvat bijvoorbeeld voor delen van Azië en Afrika, waar deze ziekten niet voorkomen.
Ook zonder reisplannen kan het onderwerp actueel worden. Tetanusbacteriën leven in de grond en komen via een wonder het lichaam binnen. Wie zich verwondt tijdens het klussen of in de tuin, krijgt bij een medische behandeling daarom vaak de vraag wanneer de laatste tetanusprik wordt gezet. Is dat lang geleden of onbekend, dan kun je een dtp-vaccinatie laten zetten om de bescherming weer op peil te brengen. Zo verklein je de kans dat een kleine snee uitgroeit tot een serieus medisch probleem.
Gordelroos: een ingewikkeld risico op latere leeftijd
Gordelroos ontstaat doordat het waterpokkenvirus, dat na een infectie in de kindertijd in het lichaam achterblijft, op latere leeftijd weer actief wordt. Vrijwel iedereen die waterpokken heeft gehad, draagt dit virus bij zich. de afweer beperkt, meestal vanaf ongeveer vijftig jaar, groeit de kans dat het virus opnieuw de kop opsteekt.
De gevolgen zijn niet mis. Gordelroos veroorzaakt een aanwezige huiduitslag met blaasjes, en bij een deel van de patiënten blijft de zenuwpijn nog lang na het verdwijnen van die blaasjes bestaan. Die pijn kan slapen en flink lastig worden. Juist omdat behandeling achteraf lastig is, loont voorkomen hier meer dan genezen. Volwassenen die dit risico willen beperkt, kunnen een gordelroos vaccinatie laten zetten; de kans op de ziekte en de langdurige zenuwpijn wordt kleiner.
Zo regel je het praktisch
De meeste vaccinaties voor volwassenen regel je buiten het Rijksvaccinatieprogramma om. Afhankelijk van het vaccin kun je terecht bij de huisarts of bij een gespecialiseerde vaccinatieaanbieder zoals Vaccinatiepunt. Daar spreekt je eerst welke prikken in jouw situatie zinvol zijn, op basis van onder meer je gezondheid en eventuele reisplannen.
Het helpt om vooraf op te zoeken wanneer je laatste vaccinaties zijn gezet. Dat staat vaak in een vaccinatieboekje of is op te vragen bij de huisarts. Met die informatie kan de zorgverlener beoordelen of een herhaalprik nodig is of dat je nog voldoende beschermd bent.
Bereid je voor op reis én op latere leeftijd
Voor Harlingers geldt hetzelfde als voor iedereen. Bescherming tegen infectieziekten vraagt om en teenonderhoud. Wie een verre reis plant, doet er verstandig aan ruim van tevoren te controleren of de DTP-bescherming nog actueel is, omdat sommige vaccinaties tijd nodig hebben om te werken. En wie de vijftig is doorgegeven, kan bij de huisarts van een vaccinatieaanbieder vragen of een prik tegen gordelroos in zijn situatie zinvol is. Een kort gesprek en één afspraak volstaan vaak om effectief beschermd te zijn.
