Dit gemeentelijke beleidsstuk, dat sinds juni 2024 de koers bepaalt voor de binnenstad, richt zich op vergroening en autoluwe maatregelen. Echter, het drastisch verminderen van parkeergelegenheid en autotoegang in de Voorstraat en op de Grote Bredeplaats roept veel vragen op. Zijn de uitgangspunten van de visie wel realistisch? En wat zijn de gevolgen voor de ondernemers en bezoekers van de Harlinger binnenstad?
In opdracht van Copini Opticiens heeft Strabo bv, specialist in bezoekers- en consumentenonderzoek, zich verdiept in de impact van deze centrumvisie. De belangrijkste conclusie: de plannen dreigen de economische vitaliteit van de binnenstad ernstig te schaden.
Beperkte bereikbaarheid en verdwijnende parkeerplekken
Een van de kernpunten uit de centrumvisie is het verminderen van de ruimte voor autoverkeer en parkeren. De eerste stap wordt komende zomer gezet: van juni tot en met september wordt de Voorstraat dagelijks tussen 13.00 en 22.00 uur afgesloten voor autoverkeer. Dit vormt de opmaat naar verdere autoluwe maatregelen, waarbij uiteindelijk de helft van de huidige parkeerplaatsen in de binnenstad zal verdwijnen. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de toegankelijkheid van winkels en andere ondernemers.
Onderzoek van Strabo uit 2020 toont aan dat een groot deel van de binnenstadbezoekers (37%) per auto komt en dat deze groep goed is voor 54% van de retailomzet. De verwachte afname van autobezoekers met ruim 50% zal dan ook leiden tot een significante omzetdaling van circa 32%. Ondernemers vrezen dat deze ontwikkeling zal bijdragen aan leegstand en een afname van de aantrekkelijkheid van het winkelgebied.
Onjuiste aannames in de visie
De ‘Visie centrum Harlingen’ gaat uit van een sterke afname van fysieke winkelruimte (20-30%) door de groei van online winkelen. Echter, cijfers laten een ander beeld zien. In 2019 werd nog 90% van alle retailaankopen in fysieke winkels gedaan. Hoewel dit percentage in de coronaperiode tijdelijk daalde, is het inmiddels weer terug op 10% online en 90% fysiek. Er is dus geen structurele krimp van fysieke winkelgebieden zoals de centrumvisie veronderstelt.
Daarnaast wordt in de visie verwezen naar een onderzoek uit 2024 van Platform Binnenstadsmanagement, waarin gesteld wordt dat voetgangers en fietsers meer bijdragen aan de retailomzet dan autobezoekers. Uit representatief onderzoek van Strabo blijkt echter dat dit niet klopt: autobezoekers geven gemiddeld genomen beduidend meer uit dan bezoekers die te voet of per fiets komen.
Gevolgen voor ouderen en minder mobiele bezoekers
Een ander belangrijk aspect is de impact op ouderen en minder mobiele bezoekers. Momenteel is al 25% van de inwoners van Harlingen 65 jaar of ouder, en dit percentage zal binnen vijf jaar stijgen naar 30%. In de Voorstraat ligt het aandeel oudere bezoekers zelfs op 33%. Door het verwijderen van parkeerplaatsen wordt het voor hen aanzienlijk moeilijker om de binnenstad te bezoeken, wat ten koste gaat van hun winkelervaring en hun bereidheid om lokaal te besteden.
Pleidooi voor behoud van parkeergelegenheid
De binnenstad van Harlingen is geen museum, maar een dynamische handelsplek waar ondernemers, bewoners en bezoekers samenkomen. Het drastisch verminderen van parkeerplekken en autotoegang zal leiden tot een verzwakking van de concurrentiepositie van de binnenstad ten opzichte van andere winkelgebieden, zoals Kimswerda en de solitaire supermarkten van Poiesz, Aldi en Jumbo, waar parkeren gratis en gemakkelijk is.
Strabo pleit daarom voor het openhouden van de Voorstraat en de Grote Bredeplaats voor autoverkeer en parkeerders. Het behoud van een goed toegankelijke binnenstad is essentieel voor een gezonde economische toekomst van Harlingen.
Over Strabo bv:
Drs. Hans P. van Tellingen is geograaf en directeur/eigenaar van Strabo bv, marktleider in bezoekers- en consumentenonderzoeken binnen winkelgebieden in Nederland.
