Want in 2028 zal Zeeburg twee honderd jaar bestaan! De leden van de Sociëteit, thans 45 in getal, leven natuurlijk naar dit jubileum toe. Wat is deze Sociëteit Zeeburg precies, wat doen de leden, hoe word je lid van dit gezelschap? Waar zijn ze te vinden, wat betekenen ze voor de Harlinger gemeenschap? Een vitale club loopt tevreden rond in het Harlingen van deze tijd en kijkt opgewekt naar de toekomst.
De oprichting van Zeeburg
De Harlinger Herensociëteit Zeeburg is diep geworteld in de Harlinger historie. Zeeburg is opgericht in 1828 in een tijd dat Nederland, na de Franse tijd, als zelfstandig Koninkrijk der Nederlanden verder ging met nieuwe effectieve bestuursvormen en een opbloeiende economie. De Sociëteit kreeg onderdak in het gebouw Zeeburg aan de haven, vlak naast de brug, tegenwoordig Prins Hendrik-brug geheten. Voor die tijd is het gebouw Zeeburg eigendom geweest van de Friese Admiraliteit; later heeft er nog een koffiehuis in gezeten en ook de rederijkerskamer was er gehuisvest. Waarschijnlijk is de Sociëteit Zeeburg voortgekomen uit die rederijkerskamer.
Voorheen gebouw Zeeburg, thans Hotel Zeezicht
Het lidmaatschap was in die tijd voorbehouden aan mannen boven de 18 jaar. Vrijwel zonder uitzondering behoorden de leden tot de notabelen, de puissant rijke bovenlaag van de Harlinger bevolking, bestaande uit de bestuurlijke elite, artsen, advocaten en reders. Na de toename van de industrialisatie kwamen daar directeuren van de grote ondernemingen bij. Doel van het sociëteitsleven was het “bevorderen van de gezellige omgang onder de leden.”
In Leeuwarden, Groningen en in veel andere steden in Nederland werden rond 1800 eveneens dit soort sociëteiten opgericht. Meestal hadden ze een eigen sociëteitsgebouw met vast personeel. Enkele sociëteiten in den lande werken nog steeds op deze basis.
Het vroegere sociëteitsleven
Het rijke sociëteitsleven van Zeeburg is vastgelegd in de Harlinger archieven en door Simon Vestdijk beschreven in zijn boek “Meneer Vissers Hellevaart.” Ook de auteur Theun de Vries verhaalt over de Sociëteit in zijn bekende boek “Anna Casparii.” De Sociëteit Zeeburg was een belangrijke factor in het dagelijkse leven in het Harlingen van die tijd, getuige de uitdrukking “Op het Stadhuis wordt gewikt, op Zeeburg wordt beschikt.”
De Sociëteit Zeeburg floreerde en kon in 1928 op feestelijke wijze het 100-jarig bestaan vieren. Na de economische neergang in de jaren '30 en de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog nam de animo voor de Sociëteit af, het ledental liep terug. De maatschappij was veranderd en nieuwe verenigingen kwamen op, waaronder de zg. service-clubs zoals de Rotary en de Lions Club. Het bestuur van “Zeeburg” besloot in 1953 de leeglopende Sociëteit in een slaapstand te brengen en het gebouw Zeeburg werd verkocht. Thans is het gebouw onderdeel van het oorspronkelijk daarnaast gelegen hotel Zeezicht.
De heroprichting van Zeeburg in 1985
Toch kon men de roemruchte Sociëteit Zeeburg niet vergeten, reden waarom in 1985 besloten werd om Zeeburg op te wekken uit haar slaap. Sindsdien leidt Zeeburg weer een levendig bestaan. In 1985 kwam men bijeen in Hotel de Eilanden; later verhuisde men naar Hotel Centraal waar de Sociëteit nu nog steeds wekelijks, op de vrijdagavonden, bijeenkomt.
Hotel Centraal, thuisbasis van Zeeburg.
Het doel van de Sociëteit is nog altijd hetzelfde: “een herensociëteit voor het bevorderen van de gezellige omgang onder de leden.” Daarom worden er op Zeeburg geen discussies over politiek en religie gevoerd en staat de vereniging nadrukkelijk open voor alle gezindten. We zijn een vriendenclub, en dat willen we graag zo houden.
Het sociëteitsleven anno 2025
Ontknoping van een spannende klaverjaspartij
De leden van Zeeburg, het zijn er nu 45, komen wekelijks bijeen, op vrijdagavond, voor gezellige onderlinge contacten en voor het bedrijven van binnensporten zoals bridge, klaverjassen, darten en biljarten. Erg interessant zijn daar tussendoor de avonden waarop culturele onderwerpen worden aangesneden of leden vertellen van hun wederwaardigheden, hobby's en werkervaringen. Niet zelden organiseert de Sociëteit Zeeburg excursies naar grote infrastructurele werken, tentoonstellingen, technisch interessante bedrijven en industrieel erfgoed. Toppunt van het voorjaar is het gezamenlijke reisje van de leden per bus naar een mooie natuurrijke omgeving, in combinatie met locale industrie, musea en andere interessante objecten. Het is geen verplichting om iedere week naar de Sociëteit te komen; we hebben allemaal drukke agenda's en soms moet je aan andere zaken voorrang geven. In de zomer gaat de Sociëteit een maand of drie op reces.
Bezoek aan de scheepswerf in Papenburg, Duitsland, mei 2019
Plaats van “Zeeburg” in de maatschappij
Het gaat de Sociëteit Zeeburg om de vriendschappelijke band tussen de leden onderling. Zeeburg wil een plek zijn waar de leden zich thuis voelen en onbekommerd en vrijuit kunnen spreken. We treden daarom weinig naar buiten. Toch heeft ook “Zeeburg” de behoefte om van tijd tot tijd iets voor de samenleving te doen, zoals het stimuleren van een goed doel. Laatstelijk hebben we de Voedselbank benaderd om een schenking te kunnen doen.
Zeeburg is, zoals gezegd een “herensociëteit.” Is dat in de moderne tijd van emancipatie niet achterhaald? Dat valt in de praktijk natuurlijk wel mee. Zo doen er veel dames mee aan de regelmatige bridge-avonden en op sommige culturele avonden worden dames uitgenodigd. De jaarlijkse nieuwjaarsreceptie staat traditioneel open voor de partners van de leden.
Wat is er trouwens mis met een herensociëteit? Waarschijnlijk zullen er altijd wel typische mannenverenigingen blijven bestaan, net als vrouwenverenigingen waarvan mannen geen lid kunnen worden. Wat te denken van de specifieke “man caves” die veel mensen tegenwoordig in hun huis inrichten? Wat Zeeburg betreft hoeven mannen niet in de eigen “man cave” te blijven zitten maar zijn ze welkom als lid van onze Sociëteit!
Open huis 25 april 2025
In de aanloop naar het 200-jarig jubileum in 2028 wil de Sociëteit Zeeburg de deuren eens open zetten om geïnteresseerde Harlingers in de gelegenheid te stellen kennis te komen maken. Men is van harte welkom op vrijdagavond 25 april 2025, vanaf 18.30 uur. Plaats: Hotel Centraal, Brouwersstraat 12. Wilt u eens aanvoelen hoe het is om in een bijna 200-jarige club rond te lopen en kijken of het lidmaatschap misschien iets voor u is, kom dan even langs!
