Dit gezamenlijke initiatief sluit aan bij het landelijke preventieaanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), die in maart in Harlingen is gestart.
Doel van de aanpak is om jongeren van 10 tot 18 jaar gelukkig en gezond te laten opgroeien en middelengebruik (roken, vapen, alcohol en drugs) te voorkomen. Met OKO werkt iedereen in de gemeente samen aan een leefomgeving waarin positieve en gezonde alternatieven centraal staan: thuis, op school en in de vrije tijd. Denk bijvoorbeeld aan het aanbieden van laagdrempelige sport- en cultuuractiviteiten die jongeren stimuleren én afleiden van het maken van ongezonde keuzes.
De norm veranderen
In samenwerking met de middelbare scholen in Harlingen is onlangs onderzoek gedaan naar het welbevinden van jongeren. Jongeren uit klas 2 en 4 vulden hiervoor een vragenlijst in. De uitkomsten geven aan welke onderwerpen extra aandacht verdienen de komende jaren.
Anne-Marie Smit, projectleider OKO, legt uit: “OKO is een preventieaanpak, wat wil zeggen dat de focus ligt op jongeren die nog géén middelen gebruiken. Met samenwerkingspartners werken we eraan om stapje voor stapje de norm te veranderen, waardoor jongeren niet continu worden blootgesteld aan ongezonde verleidingen. Een rookvrije omgeving creëren thuis, op de sportclub en op school draagt hieraan bij.”
In gesprek over roken en vapen
Vanuit de wijkaanpak In gesprek over roken en vapen Harlingen is een sociaal werker maandelijks te vinden op de studentenhuisvesting van de Maritieme Academie. Aline Tigchelaar gaat met leerlingen het gesprek aan, en geeft hierbij ook inzicht over de gevolgen van roken en vapen op een jonge leeftijd. De ervaring leert dat jongeren open staan voor een gesprek.
Naast de lokale inzet op een rookvrije generatie, is er ook een nauwe samenwerking met Rookvrije Generatie Fryslân. Akke Hofstee, programmaleider: "Veel scholen vinden het lastig om afspraken rond het vapen te maken, maar juist in die uitdaging ligt de kans om samen een gezonde en veilige leeromgeving te creëren. Ik ben heel blij met de stappen die de Maritieme Academie zet en ik hoop dat dit een voorbeeld voor andere scholen kan zijn.”
Nieuwe regels op de Maritieme Academie
De Maritieme Academie heeft sinds oktober nieuwe regels ingevoerd rondom roken en vapen. Hiermee sluit de school aan bij de doelen van OKO en de Rookvrije Generatie. “Het is niet altijd een makkelijke opgave en vraagt om een lange termijn aanpak, maar we zijn vastberaden om onze leerlingen in hun ontwikkeling en gezondheid verder te ondersteunen,” zegt Alex Goelema, teamleider Onderwijs.
Groepsleider huisvesting Els Hogenhuis: “Net als veel andere scholen merkten we dat vapen steeds vaker voorkomt onder jongeren. Het ontbreken van duidelijk beleid zorgde voor onduidelijkheid binnen de school. Met het nieuwe beleid geven we aan welke regels er zijn en wat leerlingen van ons mogen verwachten. En dat er dus een verbod is op houden en gebruiken van vapes op en rondom het schoolterrein.”
Extra aandacht door wonen op school
De Maritieme Academie heeft een bijzondere schoolsituatie: veel leerlingen wonen doordeweeks op de campus. De school is daardoor niet alleen verantwoordelijk voor onderwijs, maar ook voor een belangrijk deel van de dagelijkse leefomgeving. “Ook buiten de lestijden hebben wij de zorg voor onze leerlingen. Door met onze leerlingen in gesprek te gaan over wat hen bezighoudt, willen we voorkomen dat vapen en roken een vanzelfsprekendheid wordt.”
IJslands preventiemodel als basis
OKO is gebaseerd op het succesvolle IJslandse preventiemodel. Door structureel samen te werken met ouders, scholen, sportverenigingen en gemeenten, wist IJsland het middelengebruik onder jongeren drastisch terug te dringen.
De Harlinger aanpak volgt deze principes. In september vond de OKO-startbijeenkomst plaats, waarbij werd verteld wat OKO voor de gemeente betekent en gingen samenwerkingspartners met elkaar in gesprek. Naar aanleiding van de monitorcijfers wordt bepaald welke activiteiten er worden ingezet. Na twee jaar volgt er een evaluatie en begint de aanpak weer bij de vragenlijst (monitoring).
Verder vooruitkijken
De betrokken partijen benadrukken dat het nieuwe beleid slechts een eerste stap is. Het uiteindelijke doel is dat jongeren in Harlingen verder opgroeien in een omgeving die kansen biedt, gezond gedrag stimuleert en waar zij zich gehoord en gesteund voelen.
In de komende periode worden activiteiten uit het OKO-programma verder vormgegeven in samenwerking met scholen, jongeren, ouders en organisaties.
