De Omdraai

De Omdraai

Kindercoaching en gezinsbegeleiding de Omdraai - Gespecialiseerd in opvoed- en gedragsproblemen. Begeleiding bij scheiding en samengesteld gezin. Succesvol Samengesteld!
Lees verder...
Harlingen Welkom aan Zee

Harlingen Welkom aan Zee

Grenzend aan het Werelderfgoed de Waddenzee is Harlingen een stoere magneet voor wie houdt van wind en water.
Lees verder...
Peter Kuiper, voor oog en oor

Peter Kuiper, voor oog en oor

Nieuwe bril, contactlenzen of hooroplossing? Bij Peter Kuiper, dé opticien en audicien bent u aan het juiste adres.
Lees verder...
Plus Lunenborg

Plus Lunenborg

Goed eten moet voor iedereen betaalbaar zijn. Daarom vind je bij PLUS Lunenborg de 'Laagblijvers': producten die het hele jaar rond éxtra voordelig zijn!
Lees verder...
Casper van Veen Uitvaartzorg

Casper van Veen Uitvaartzorg

Het hoeft niet anders, maar het kan wel anders. 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar.
Lees verder...
Grijmans Advocatuur & Mediation

Grijmans Advocatuur & Mediation

Iedereen die in een juridisch geschil verzeild is geraakt, gaat scheiden of verdacht wordt van een strafbaar feit kan rekenen op rechtsbijstand van ons.
Lees verder...
C.L. International: Goed op weg

C.L. International: Goed op weg

Het bergingsbedrijf voor Noord-West Friesland, Terschelling en Vlieland.
Lees verder...
Dé Harlinger UITagenda!

Dé Harlinger UITagenda!

Plaats zelf je activiteiten op dé Harlinger UITagenda! Heb je nog geen account? Registreren is makkelijk en supersnel!
Lees verder...
Harlingen Bezorgt

Harlingen Bezorgt

Steun onze lokale helden! Winkel via HarlingenBezorgt gemakkelijk online!
Lees verder...
Gemeente Harlingen

Gemeente Harlingen

Hier vindt u alle informatie over de producten en diensten van de gemeente Harlingen.
Lees verder...

Gerrit Schuil en Gerben Oswald

04-05-2021

HARLINGEN - In het kader van de bevrijding 76 jaar geleden publiceren we komende weken korte verhalen van Johnny de Groot en foto's van de oorlog en de bevrijding in Harlingen.

Gerrit Schuil en Gerben Oswald Gerben Oswald (links) en Gerrit Schuil (rechts), gefotografeerd door de Sicherheitspolizei in Groningen nadat ze zijn opgepakt in november 1943. Foto: Collectie Hannemahuis

Door Johnny de Groot

 

Wanneer de oorlog uitbreekt werkt Gerrit Schuil (rechts) als boekhouder bij de fa. M. Smeding in Harlingen. Al vrij snel begint hij met het ’s nachts schilderen van vaderlandse leuzen naast propaganda van de bezetter. Een poging om samen met Gerben Oswald (links) in 1942 via België en Frankrijk naar Engeland uit te wijken, mislukt, evenals een tweede poging om per schip vanuit Harlingen te ontkomen. Wanneer eind april 1943 voormalige Nederlandse militairen worden opgeroepen zich te melden voor krijgsgevangenschap weigert Gerrit Schuil zich te melden en duikt onder op Liauckema State van Rients Bruinsma in Sexbierum. Gerben Oswald duikt daar ook onder na een oproep voor de verplichte tewerkstelling in Duitsland. De verzetsgroep onder leiding van Bruinsma in Sexbierum verleent niet alleen onderdak aan onderduikers, meer pleegt ook overvallen op distributiekantoren.

 

Zij nemen deel aan overvallen op enkele bureauhouders waarbij kaartsystemen worden vernietigd en Ausweise worden buitgemaakt. In de nacht van 25 op 26 september 1943 zijn Schuil en Oswald betrokken bij de kraak van het gemeentehuis in St. Annaparochie waarbij het bevolkingsregister en blanco Persoonsbewijzen worden meegenomen. Op 3 november 1943 plegen ze een aanslag op de gehate NSB-opperluitenant en plaatsvervangend commissaris en SS-Unterscharführer S.B. van Wijnen in de Nieuwstraat. Van Wijnen is die avond aanwezig bij een voorstelling van de NSB-organisatie ‘Vreugde en Arbeid’ in de schouwburg aan de Zuidoostersingel. Na afloop, op weg naar huis, wordt hij in de Nieuwstraat door zes kogels getroffen, maar blijkt niet dodelijk gewond. Aanvankelijk worden de even daarvoor ondergedoken politieagenten Prins en De Klerk door Van Wijnen als dader genoemd, maar door verraad van provocateur Frans Michon worden Oswald en Schuil in de nacht van 22 op 23 november 1943 in hun ondergrondse schuilplaats op Liauckemastate gearresteerd. De boerderij wordt omsingeld en vrijwel de complete verzetsgroep wordt opgerold.

 

Op 14 februari 1944 worden Schuil en Oswald conform de eis van Staatsanwalt SS Sturmbannführer Erich Deppner tot de doodstraf veroordeeld. Enkele dagen laten worden Gerben Oswald en Gerrit Schuil samen met Lolle Rondaan en Folkert Bergsma op het vliegveld Schiphol gefusilleerd. Ze liggen thans begraven op de Eerebegraafplaats in Overveen/Bloemendaal, waar tal van gefusilleerde verzetsmensen liggen begraven, waaronder Hannie Schaft, ook wel bekend als ‘Het meisje met het rode haar’.

 

In de jaren zeventig worden in de wijk De Spiker straten naar hen vernoemd.

 

  • We schrijven februari 1944 wanneer Gerrit Schuil en Gerben Oswald worden geëxecuteerd. Het zal dan nog veertien maanden duren voordat Harlingen wordt bevrijd. De foto-expositie "75+1 jaar Vrijheid" met foto’s van de bevrijding en de daaropvolgende bevrijdingsfeesten is nog tot en met 8 mei te bewonderen in de etalages van lokale ondernemers.

 

Lees ook:

Algemeen Gemeente Politiek & Maatschappij

Meer nieuws

Dodenherdenking 4 mei 2021: kransleggingen en toespraak burgemeester Roel Sluiter

04-05-2021

HARLINGEN - Ook dit jaar is het een andere dodenherdenking dan normaal.

Dodenherdenking Kornwerderzand in aangepaste vorm

04-05-2021

HARLINGEN - Jaarlijks wordt op 4 mei in het Kazemattenmuseum een dodenherdenking gehouden.

Reacties

Zensa Moda Zensa Moda The Shamrock The Shamrock Visie Events Visie Events Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Peter Kuiper, voor oog en oor Peter Kuiper, voor oog en oor Fotografie Dorus Fotografie Dorus De Omdraai De Omdraai Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten Food 80/20 Food 80/20 Plus Lunenborg Plus Lunenborg Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Karsten Wonen Karsten Wonen Hubo-Faber Hubo-Faber Havenbrouwerij | Het Brouwdok Havenbrouwerij | Het Brouwdok Haarmode Cats Haarmode Cats Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot Copini Opticiëns Copini Opticiëns Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE Expert Hogerhuis Expert Hogerhuis BENG Evenementen BENG Evenementen Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Casper van Veen Uitvaartzorg Casper van Veen Uitvaartzorg Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus De Lichtboei De Lichtboei Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Homminga's Fijne Winkeltje Homminga's Fijne Winkeltje Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn
Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad BENG Evenementen BENG Evenementen Plus Lunenborg Plus Lunenborg De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn Peter Kuiper, voor oog en oor Peter Kuiper, voor oog en oor Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation Pizzeria Pompeï Pizzeria Pompeï Haarmode Cats Haarmode Cats Copini Opticiëns Copini Opticiëns Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE Food 80/20 Food 80/20 HarlingenBezorgt HarlingenBezorgt Karsten Wonen Karsten Wonen