Dé Harlinger UITagenda!

Dé Harlinger UITagenda!

Plaats zelf je activiteiten op dé Harlinger UITagenda! Heb je nog geen account? Registreren is makkelijk en supersnel!
Lees verder...
Harlingen Welkom aan Zee

Harlingen Welkom aan Zee

Grenzend aan het Werelderfgoed de Waddenzee is Harlingen een stoere magneet voor wie houdt van wind en water.
Lees verder...
Werckpost

Werckpost

Werckpost is een dynamisch en flexibel uitzendbureau gespecialiseerd in uitzenden, werving & selectie en payrolling.
Lees verder...
Peter Kuiper, voor oog en oor

Peter Kuiper, voor oog en oor

Nieuwe bril, contactlenzen of hooroplossing? Bij Peter Kuiper, dé opticien en audicien bent u aan het juiste adres.
Lees verder...
Heerlijk at the movies!

Heerlijk at the movies!

Op 16, 17 & 18 oktober wordt de parkeerplaats aan de Westerzeedijk in Harlingen omgebouwd tot een drive-in bioscoop. Bestel nu je tickets!
Lees verder...
Casper van Veen Uitvaartzorg

Casper van Veen Uitvaartzorg

Het hoeft niet anders, maar het kan wel anders. 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar.
Lees verder...
Grijmans Advocatuur & Mediation

Grijmans Advocatuur & Mediation

Iedereen die in een juridisch geschil verzeild is geraakt, gaat scheiden of verdacht wordt van een strafbaar feit kan rekenen op rechtsbijstand van ons.
Lees verder...
Laagblijvers!

Laagblijvers!

Goed eten vinden we belangrijk bij PLUS. En minstens zo belangrijk vinden wij dat goed eten voor iedereen betaalbaar is. Daarom vind je bij PLUS de Laagblijvers.
Lees verder...
C.L. International: Goed op weg

C.L. International: Goed op weg

Het bergingsbedrijf voor Noord-West Friesland, Terschelling en Vlieland.
Lees verder...
Coronavirus (COVID-19)

Coronavirus (COVID-19)

Op deze pagina zet de gemeente Harlingen alle belangrijke informatie over het Coronavirus (COVID-19) voor u op een rij. Bij nieuwe informatie wordt deze pagina geactualiseerd.
Lees verder...
Harlingen Bezorgt

Harlingen Bezorgt

Steun onze lokale helden! Winkel via HarlingenBezorgt gemakkelijk online!
Lees verder...
Gemeente Harlingen

Gemeente Harlingen

Hier vindt u alle informatie over de producten en diensten van de gemeente Harlingen.
Lees verder...

Gemeentemuseum het Hannemahuis Harlingen verwerft uitzonderlijk 17de-eeuws trouwkistje

19-12-2019

HARLINGEN - Dankzij verschillende fondsen kon Gemeentemuseum het Hannemahuis te Harlingen een uitzonderlijk zeventiende-eeuws zilveren trouwkistje verwerven van een particulier.

Gemeentemuseum het Hannemahuis Harlingen verwerft uitzonderlijk 17de-eeuws trouwkistje Voorzijde trouwkistje Templar met de zeven deugden. Foto: Albertine Dijkema

Directeur Hugo ter Avest noemt het trouwkistje (ook wel knottekistje genoemd) één van de belangrijkste aanwinsten uit de geschiedenis van het museum: ‘Het is een heel vroeg knottekistje, uit 1633. Het bevat de naam en het wapen van de bruidegom Frans Reiniers Templar, een rijke doopsgezinde koopman uit Harlingen. Knottekistjes die aan een persoon of echtpaar te relateren zijn, zijn zeldzaam. Het kistje heeft een bijzonder model, is van een uitzonderlijk groot formaat en is rondom zeer fraai en heel gedetailleerd gegraveerd met Bijbelse en andere voorstellingen en onderschriften die verband houden met het huwelijk. En door historisch onderzoek weten we meer over de achtergrond van dit kistje en het echtpaar voor wie het gemaakt werd.’   

 

Het benodigde bedrag werd bijeengebracht door verschillende verenigingen, stichtingen en fondsen: Vereniging Rembrandt (themafonds zilver), Wassenbergh-Clarijs Fontein Stichting, Vereniging Vrienden van Museum het Hannemahuis, Stichting tot Behoud van het Harlinger Historisch Erfgoed, Boersma-Adema Stichting en het aankoopfonds van het museum.

 

Het kistje zal vanaf 20 december te zien zijn in Gemeentemuseum het Hannemahuis.

 

Historische achtergrond

Over de historische achtergrond van het kistje is door onderzoek inmiddels het een en ander bekend. Het kistje werd gemaakt in Hoorn door een onbekende zilversmid en gekocht door de Harlinger handelaar in rogge Frans Reiniers Templar (geb. Harlingen 1595-overl. Harlingen circa 1666) om aan zijn toekomstige vrouw Yfke Johannes Tjesma (Franeker  1605-Harlingen 1668) cadeau te geven voor hun huwelijk in 1633. In zo’n kistje werden kostbaarheden ondergebracht, die als bruidsschat dienden.

 

In het deksel staat de naam van de bruidegom “Frans Reyniers Tempelar” met  zijn familiewapen (een tempel) gegraveerd. Het vrouwenwapen  is niet ingevuld. Templar trouwde maar één keer en daardoor weten we dat Yfke zijn bruid was en het kistje voor hun huwelijk gemaakt moet zijn.

 

Boedelinventaris van de bruid

Uit archiefonderzoek is gebleken dat de inboedel van de in 1668 overleden Yfke Tjesma twee zilveren kistjes bevatte, waarvan dit exemplaar er een zal zijn. De bruidsschat in dit kistje bestond uit verschillende gouden munten, een trouwring en een gouden bestekje. Dit is een unieke vondst waardoor het kistje extra bijzonder wordt.

 

De boedelinventaris van Yfke Tjesma uit 1668 vermeldt onder andere:

“In de voor binnencamer, in de grote besegelde cas bevonden nae gespecificeerde goederen:

2 silveren kisies daer in bevonden:

2 Elisabetten

1 vier dubbelde ducaet

1 dubbelde ducaet

1 rijdder

13 ducaten

1 gouden Liuw [= Leeuw]

1 stuckien goud daer een cruis op staet

1/2 Franse croon

een roltie met 4 ringen met gesteenten

1 trouw ring

1 gouden hoeprinckien

1 klein sufrinckien

1 koker met een gouden vorckien, en een gouden heften mes

1 klein gouden kettingien met enige cleine haecken”

 

Familiegeschiedenis Templar in Harlingen

Het echtpaar Frans Templar en Yfke Tjesma kocht in 1662 een huis in de Voorstraat te Harlingen, de straat waar ook het Gemeentemuseum het Hannemahuis is gevestigd. In de steeg tegenover het museum bevond zich de vermaning van de Waterlandse Doopsgezinde Gemeente, waarvan Yfke Johannes Tjesma lidmaat was. Frans Templar was afkomstig uit een zeer rijke doopsgezinde familie, hij was niet alleen koopman, maar ook van 1635 tot 1638 lid van de Harlinger vroedschap, een deel van het stadsbestuur.

 

De grootvader van Frans Reiners Templar, Frans Jansz Templar (overleden Harlingen vóór 1593) was in 1544 geboren te Gestel in Brabant, en vóór 1574 vanwege de godsdienstvervolgingen uit het zuiden naar Harlingen gevlucht. Hij behoorde tot de hoogstaangeslagenen, en was een zeer vermogend koopman. Vader Reinier Fransz Templar bezat in Harlingen een huis aan de Lanen en op de Schritsen en was gecommitteerde van de Doopsgezinde Jan Jacobsgezinden te Harlingen, ook wel Jacob de Ringhs gemeente.

 

De Harlinger familie Templar stierf in de achttiende eeuw uit. Hun geschiedenis leeft voort in dit uiterst bijzondere kistje.

 

Fotobijschriften:

  • Foto 1: Op de voorzijde van het trouwkistje van Frans Reiners Templar een afbeelding van de zeven deugden  met het opschrift “Blijft hoop, geloof en liefd, ons bij: / Zoo houdt ons Godt van tweedracht vrij”. De zeven deugden bestaan uit de vier kardinale deugden en de drie goddelijke deugden en zijn herkenbaar aan hun attributen: Prudentia (Voorzichtigheid, verstandigheid, wijsheid) met een spiegel en een slang, Justitia (Rechtvaardigheid, rechtschapenheid) met zwaard en weegschaal, Temperantia (Gematigdheid, zelfbeheersing),  Fortitudo (Moed, sterkte, standvastigheid) met een zuil, Fides (Geloof) met een kelk en een kruis, Spes (Hoop) met een anker, Caritas (Naastenliefde) als een vrouw met twee kleine kinderen. Op het deksel in het midden een voorstelling van Fortuna (het grillige Lot) op een bal met links van haar een schip in nood en rechts een schip onder een zon, met links daarvan een pauw en rechts een hond.
  • Foto 2: Op de achterzijde van het trouwkistje een afbeelding van het oudtestamentische verhaal van de ontmoeting van Jacob en Rachel bij de put, met het opschrift: "Als Jacob Rachel vindt, soo drenckt hij 't vee met lust: / En gaet bij Laban t'huys en neemt aldaer sijn rust”. Op het deksel in het midden een voorstelling van een musicerend paar, dat de harmonie in het huwelijk verbeeldt, met links daarvan een aap met een sok, en rechts een vogel. 
  • Foto 3: Zijkant van het kistje met een voorstelling van een huwelijkssluiting in een interieur, met het opschrift "Geen heyl int houlyck grooter dan : / D' eenstemmicheyt van vrouw en man". Op het deksel de naam en het wapen van Frans Reyniers Tempelar, met links daarvan twee kippen en rechts een vos. 
  • Foto 4: Zijkant van het kistje met een afbeelding van de badende Susanna die begluurd wordt door twee oude rechters, met het opschrift "Waer trouw falieert [= faalt] : ist heel verkeert : / Bemint: daer ghy trou in vindt". Op het deksel het niet ingevulde wapenschild van Yfke Tjesma, met links daarvan een gans en rechts een uil.
  • Foto 5: Bovenkant van het kistje, het deksel met een brandend hart, Fortuna en het verguld zilveren hengsel. 
  • Foto 6: Onderkant van het kistje met een voorstelling van twee ineengeslagen handen die twee brandende harten vasthouden, door een lint verbonden met Cupido en de Dood die uit een graf stapt, met het omschrift "Waer d een in d'anders hart, door lust geslooten wert, siet men veel vreuchgden spruiten; druck anckst noch lyden groot niet anders als de doot kant t'selve weder ontsluyten. 

 

Foto's: Albertine Dijkema

 

 

Gemeente Kunst & Cultuur

Meer nieuws

Komende zaterdag: Lichtjestocht!

19-12-2019

HARLINGEN - Voor de derde keer organiseert Oud Harlingen zaterdag een feestelijke Lichtjestocht.

Naturalisatieceremonie van 16 december 2019

19-12-2019

HARLINGEN - Op maandag 16 december was er een naturalisatieceremonie in het stadhuis van Harlingen.

Holocaust Lichtmonument in het Harmenspark

19-12-2019

HARLINGEN - Vier de Vrijheid! In 2020: 75 jaar bevrijding.

Reacties

Peter Kuiper, voor oog en oor Peter Kuiper, voor oog en oor BENG Evenementen BENG Evenementen Plus Lunenborg Plus Lunenborg Zensa Moda Zensa Moda Havenbrouwerij | Het Brouwdok Havenbrouwerij | Het Brouwdok Strandpaviljoen 't Zilt Strandpaviljoen 't Zilt Karsten Wonen Karsten Wonen HarlingenBezorgt HarlingenBezorgt Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Greenart Production Greenart Production De Lichtboei De Lichtboei Hubo-Faber Hubo-Faber Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus Food 80/20 Food 80/20 Visie Events Visie Events Expert Hogerhuis Expert Hogerhuis De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Haarmode Cats Haarmode Cats Kamsma Schoenen Kamsma Schoenen Broodje Nuchter Broodje Nuchter Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot The Shamrock The Shamrock Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation Fotografie Dorus Fotografie Dorus Copini Opticiëns Copini Opticiëns
The Shamrock The Shamrock Visie Events Visie Events VET... Hippefrieten VET... Hippefrieten Expert Hogerhuis Expert Hogerhuis DA Drogisterij & Parfumerie DA Drogisterij & Parfumerie Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie BENG Evenementen BENG Evenementen Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Food 80/20 Food 80/20 Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE Casper van Veen Uitvaartzorg Casper van Veen Uitvaartzorg Kamsma Schoenen Kamsma Schoenen Zensa Moda Zensa Moda Plus Lunenborg Plus Lunenborg Haarmode Cats Haarmode Cats Broodje Nuchter Broodje Nuchter De Lichtboei De Lichtboei