Werckpost

Werckpost

Werckpost is een dynamisch en flexibel uitzendbureau gespecialiseerd in uitzenden, werving & selectie en payrolling.
Lees verder...
Peter Kuiper, voor oog en oor

Peter Kuiper, voor oog en oor

Nieuwe bril, contactlenzen of hooroplossing? Bij Peter Kuiper, dé opticien en audicien bent u aan het juiste adres.
Lees verder...
Heerlijk Harlingen

Heerlijk Harlingen

Op 9, 10 & 11 augustus verandert de Nieuwe Willemskade ook dit jaar weer in een culinair walhalla met de 5e editie van Foodfestival Heerlijk Harlingen!
Lees verder...
Plus Lunenborg

Plus Lunenborg

Bij PLUS kun je van zondag 21 april tot en met zaterdag 27 juli 2019 exclusief sparen voor Tupperware van de hoogste kwaliteit.
Lees verder...
C.L. International: Goed op weg

C.L. International: Goed op weg

Het bergingsbedrijf voor Noord-West Friesland, Terschelling en Vlieland.
Lees verder...
Herbouw Willem Barentsz

Herbouw Willem Barentsz

Vanaf 1 april kunnen de Willem Barentsz-werf en ook de Witte Swaen weer bezocht worden.
Lees verder...
Dé Harlinger UITagenda!

Dé Harlinger UITagenda!

Plaats zelf je activiteiten op dé Harlinger UITagenda! Heb je nog geen account? Registreren is makkelijk en supersnel!
Lees verder...
Gemeente Harlingen

Gemeente Harlingen

Hier vindt u alle informatie over de producten en diensten van de gemeente Harlingen.
Lees verder...

Alles aan de hang

22-06-2019

HARLINGEN - Harlinger Eddy de Vries schreef in het verleden drie artikelen over Harlinger kaatsers.

Alles aan de hang Ids Roukema - Foto: Eddy de Vries

In het kader van het Lanenkaatsen plaatsen we deze week de drie verhalen - vandaag deel 3. 

 

Door Eddy de Vries 

 

Alles aan de hang

Als oud-leerling van de RSG Simon Vestdijk in Harlingen moet ik eerlijk bekennen dat ik nog nooit een boek van de naamgever van de school in handen heb gehad. Tot onlangs. De hoofdpersoon van dit artikel lijkt namelijk een rol te spelen in de roman ‘De Ziener’ van Simon Vestdijk uit 1959.  En het boek bevat misschien ook wel de fraaiste kaatspassage in de Nederlandse literatuur. Zo te lezen was Vestdijk een liefhebber, wanneer hij schrijft; ‘In het kaatsperk, aangegeven door een jas, een pet, een paar in de grond gestoken takjes, stond Roukema zich op te winden. Als een kat sprong hij naar te hoge ballen, liet zich opzij vallen zonder te vallen, raakte de bal met de korte, stellige patsen van iemand, die het niet alleen winnen zal, maar die ook gelijk heeft; maar al deze opzichtige hartstocht was in zekere zin verspild, want zijn tegenstander, met tienmaal minder overbodige bewegingen, stond altijd op een plaats waar het in Roukema's voordeel zou zijn geweest dat hij er net vandaan kwam.’

 

Vestdijk geeft het personage Roukema in zijn boek de voornaam ‘Jelle’; de overeenkomst met Ids Roukema lijkt echter treffend. Atletisch, een rauwe vent, een Harlinger koopman in lompen. Maar hij is helemaal geen Harlinger. Ids komt zo’n negen kilometer oostelijker ter wereld. Hij is het eerste kind van los arbeider Wouter Idsz. Roukema en zijn vrouw Johanna Jacobusd. Jillings en ziet op 7 november 1889 rond acht uur ’s morgens het levenslicht te Franeker. Ids is wel het enige kind dat in deze stad ter wereld komt, zijn drie broers en vier zusjes zullen allen in Harlingen geboren worden.

 

Sterke verhalen

Wanneer Ids Roukema ongeveer één jaar oud is, wordt in Harlingen rond eind oktober de kaatsvereniging Harlingen opgericht welke na een jaar wordt veranderd in de naam ‘Eendracht’. Dit is echter niet het begin van het kaatsen in de Havenstad. Uit de Leeuwarder Courant van Juni 1785 blijkt al, dat “Castelein Ate Minnis van ‘het Zwarte Paard’, even buiten de Zuiderpoort, met persmissie van de edele achtbare magistraat der stad Harlingen, op 18 Juny des namiddags om één uur, een gouden bal laat verkaatzen”.  Meer dan honderd jaar later, wanneer Ids Roukema ongeveer één jaar oud is, wordt in Harlingen eind oktober de “kaatsvereniging Harlingen’ opgericht welke na een jaar word veranderd in de naam “Eendracht”. Een vereniging die tot aan de jaren zeventig van de twintigste eeuw min of meer het vlaggenschip is van de KNKB. Eén van de oprichters is Jan Lichtendahl. Op een zondagmiddag wint hij met vrienden onder elkaar een kaatspartij en verdient hier een cognacje mee.

Lopend van het stukje grond waar ze gekaatst hebben, bij de ‘brakerij’, een terreintje achter de barakken voor mensen met besmettelijke ziekten, (nu het Grachtswalplein), komen ze aan bij café De Zon van Jan de Boer, op de hoek van de Zoutsloot en het Franekereind. Met een aantal mannen richten ze de kaatsvereniging op met zichzelf als bestuur. Leden zijn er dan nog niet. Voor de eerste uitgeschreven partij zal er worden gekaatst op een stuk land van Lolke de Bruin, tegenover het kerkhof. Er komen 117 kaatsers op af die elk een kwartje inleggen. De telegrafen worden uit Wijnaldum gehaald en voor de bediening ervan ‘hewwe we un stel Franekers fraagt om te bedienen, want dèr wisten we niks fan’, zegt Lichtendahl later. Het terrein zal in orde worden gemaakt met stokken en touwen van zijn visgerei en het palingtentje dient als bestuurstent. ’s Avonds rond half negen is de partij afgelopen en in de plaatselijke harmonie aan de Lanen is de prijsuitreiking. De eerste prijs gaat naar Jan Reitsma van Pingjum, Foeke Buwalda van Arum en de Midlummer Cornelis de Vries. Het is de eerste van vele geslaagde kaatspartijen in Harlingen en dat allemaal dankzij een gewonnen glaasje Cognac. Later wordt in 1905  van de gebroeders Hoekstra het huidige kaatsveld ’t Oordje gekocht voor de toen niet misselijke prijs van 1700 gulden.  

 

Zo aan het eind van de jaren ‘70 ga ik vaak met mijn vader naar de eerste klas kaatswedstrijden. Eerst alleen naar het ‘Eendracht-terrein’ in Harlingen maar later ook op de fiets naar partijen in de buurt. Als vader eindelijk zijn rijbewijs heeft weten te behalen, gaan we met de Opel Ascona 16 nog verder de provincie in. Wanneer we aan komen lopen, valt mij altijd weer het enthousiaste applaus en gejuich rond het veld op. Bij een op het oog provisorisch in elkaar getimmerd houten hokje betaalt mijn vader de entree en krijgen we de lijst mee. Oude mannen in hun zondagse pak en met witte pet, zitten op de voorste banken langs het veld, enkelen met een ‘sigaarke’ in de mondhoek. De geur van vers gemaaid gras, vermengd met die van patat en bier komt je tegemoet. Op de achtergrond een zweefmolen en de klanken van de lokale fanfare die om het uur haar gehele oeuvre herhaalt. De tijd waarin nog in lang wit ondergoed werd gekaatst, ligt al meerdere decennia achter ons maar de oude mannen met witte petten weten die verhalen nog met passie te vertellen.

 

Kunst & Cultuur Sport & Recreatie

Reacties

Copini Opticiëns Copini Opticiëns Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE Hotel Café Restaurant "Zeezicht" Hotel Café Restaurant "Zeezicht" Anna Casparii Hotel Café Restaurant Anna Casparii Hotel Café Restaurant Karsten Wonen Karsten Wonen Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Plus Lunenborg Plus Lunenborg HoMMM!nga's Fijne Winkeltje HoMMM!nga's Fijne Winkeltje Ons Food&Wine Ons Food&Wine ForHim Menswear ForHim Menswear Kamsma Schoenen Kamsma Schoenen Strandpaviljoen 't Zilt Strandpaviljoen 't Zilt Hema Harlingen Hema Harlingen Eetcafé Nooitgedagt Eetcafé Nooitgedagt Zensa Moda Zensa Moda Haarmode Cats Haarmode Cats Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires VVV Harlingen VVV Harlingen Visie Events Visie Events De Lichtboei De Lichtboei Harlinger Poffertjeskraam Harlinger Poffertjeskraam Atelier de Groot Atelier de Groot Fotografie Dorus Fotografie Dorus IJssalon Min12 IJssalon Min12 Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Hubo-Faber Hubo-Faber Dio Jurien Dio Jurien Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen
Kamsma Schoenen Kamsma Schoenen BENG Evenementen BENG Evenementen Ons Food&Wine Ons Food&Wine Visie Events Visie Events Plus Lunenborg Plus Lunenborg Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Eetcafé Nooitgedagt Eetcafé Nooitgedagt Haarmode Cats Haarmode Cats De Lichtboei De Lichtboei Copini Opticiëns Copini Opticiëns Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie HoMMM!nga's Fijne Winkeltje HoMMM!nga's Fijne Winkeltje Hubo-Faber Hubo-Faber Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Dio Jurien Dio Jurien ForHim Menswear ForHim Menswear Hotel Café Restaurant "Zeezicht" Hotel Café Restaurant "Zeezicht"