RSG Simon Vestdijk 2021-2022

RSG Simon Vestdijk 2021-2022

Maak kennis met Simon Vestdijk! Ben je benieuwd? Meld je dan aan voor de beleefmiddagen, open dagen en voorlichtingsavonden en kom langs!
Lees verder...
Peter Kuiper, voor oog en oor

Peter Kuiper, voor oog en oor

Nieuwe bril, contactlenzen of hooroplossing? Bij Peter Kuiper, dé opticien en audicien bent u aan het juiste adres.
Lees verder...
Spaar je club gezond

Spaar je club gezond

Van zondag 5 september tot en met zaterdag 13 november 2021 kunnen klanten van PLUS Lunenborg sponsorpunten sparen voor geselecteerde clubs en verenigingen in hun buurt.
Lees verder...
Grijmans Advocatuur & Mediation

Grijmans Advocatuur & Mediation

Iedereen die in een juridisch geschil verzeild is geraakt, gaat scheiden of verdacht wordt van een strafbaar feit kan rekenen op rechtsbijstand van ons.
Lees verder...
C.L. International: Goed op weg

C.L. International: Goed op weg

Het bergingsbedrijf voor Noord-West Friesland, Terschelling en Vlieland.
Lees verder...
Harlingen Welkom aan Zee

Harlingen Welkom aan Zee

Grenzend aan het Werelderfgoed de Waddenzee is Harlingen een stoere magneet voor wie houdt van wind en water.
Lees verder...
Dé Harlinger UITagenda!

Dé Harlinger UITagenda!

Plaats zelf je activiteiten op dé Harlinger UITagenda! Heb je nog geen account? Registreren is makkelijk en supersnel!
Lees verder...
Gemeente Harlingen

Gemeente Harlingen

Hier vindt u alle informatie over de producten en diensten van de gemeente Harlingen.
Lees verder...

‘We moeten alleen naar een werkkamp. Nou, van werken is nog nooit iemand doodgegaan’

28-04-2021

HARLINGEN - In het kader van de bevrijding 76 jaar geleden publiceren we komende weken korte verhalen van Johnny de Groot en foto's van de oorlog en de bevrijding in Harlingen.

‘We moeten alleen naar een werkkamp. Nou, van werken is nog nooit iemand doodgegaan’ De 8-jarige Benjamin Pais en zijn 9-jarige zusje Jansje. Net als miljoenen andere Joden vermoord in de gaskamers van het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau.Foto: Collectie Hannemahuis

Door Johnny de Groot

 

Wanneer de Duitsers ons land in mei 1940 overvallen wonen er in Harlingen enkele tientallen joden. Velen al generaties lang en de meesten zijn geboren en getogen Harlingers. Bekend zijn o.a. de groentewinkel van de gebroeders Pais op de Kleine Bredeplaats, de juwelierszaak van Simon Leijdesdorff op de Kleine Voorstraat en de kledingzaak van de familie Speijer op de hoek van de Grote Kerkstraat en de Heiligeweg. De muurschildering met daarop de naam ‘De Gunst. E.A. Speijer Heerenkleding herinnert nog aan de kledingzaak die er ooit was.

 

Op het moment dat in de zomer van 1942 de deportaties beginnen, wonen er volgens officiële gegevens 47 sterdragende voljoden in Harlingen. Slechts één daarvan overleefd de bezetting. De rest komt om in vernietigingskampen als Auschwitz en Sobibor. De jongste is de driejarige Klara Leanora Messcher, geboren in Harlingen op 24 juni 1939 en vermoord op 21 mei 1943 in Sobibor. Klara woont op de Rozengracht nummer 15, samen met haar ouders en haar vierjarige zusje Hanna Klara, die op dezelfde dag door vergassing om het leven komen. De oudste is de 81-jarige Benjamin Raphaël Pais, op het moment van deportatie wonend in de Hoogstraat op nummer 15. Geboren in Harlingen op 26 juni 1861 en vermoord in Auschwitz op 23 november 1942.

 

Medio augustus 1942 worden de eerste joodse burgers door de Harlinger politie in de trein naar Leeuwarden begeleidt om daar te worden overgedragen voor verder transpor. Het betreft een groep mannen die enkele weken daarvoor in Leeuwarden is gekeurd voor tewerkstelling in een joods werkkamp. Onder hen is ook de dan 21-jarige Aäron Pais. Voor zijn vertrek vertelt hij een vriendin: “We moeten alleen naar een werkkamp. Nou, van werken is nog nooit iemand doodgegaan.” Een maand later wordt hij vermoord in het vernietigingskamp Auschwitz.

 

Dat najaar wordt het gros van de nog in Harlingen wonende joden uit hun huis gehaald. Op woensdagavond 11 november 1942 klopt de politie ook aan bij de familie Pais op de Noorderhaven (nr. 32) en worden de de 8-jarige Benjamin Pais, zijn 9-jarige zusje Jansje (zie foto) en hun ouders opgesloten in het politieburo aan het Noordijs. De volgende ochtend worden ze overgebracht naar Westerbork. Ook nu weer keurig begeleid door de Harlinger politie in de trein tot aan Leeuwarden. Zij verblijven iets langer dan een week in Westerbork. Op 20 november wordt het hele gezin op transport gesteld naar het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. Hier worden Benjamin, Jansje en hun moeder meteen na aankomst vermoord. Vader Raphaël wordt voor dwangarbeid in het kamp geselecteerd en krijgt nummer 77225. Hij overlijdt in Auschwitz op 28 januari 1943.

 

  • We schrijven november 1942 wanneer Benjamin en Jansje Pais in Auschwitz worden vermoord. Het zal nog bijna twee-en-een-half jaar duren voordat Harlingen wordt bevrijd. De foto-expositie "75+1 jaar Vrijheid" met foto’s van de bevrijding en de daaropvolgende bevrijdingsfeesten is nog tot en met 8 mei te bewonderen in de etalages van lokale ondernemers.

 

Lees ook:

 

Algemeen Gemeente Politiek & Maatschappij

Meer nieuws

100 jaar voetbal in Harlingen

28-04-2021

HARLINGEN - Uit de samensmelting van RKvv Robur (1921) en v.v. Harlingen (1923), ontstond fc Harlingen.

Verslag raadsvergadering gemeente Harlingen 21 april 2021 - Harlingen Belang

28-04-2021

HARLINGEN - Hoogte- en dieptepunt voor wethouder Schoute/VVD.

Stoep, straat versierd voor Koningsdag!

28-04-2021

HARLINGEN - Afgelopen maandag ging gastouder Alyt van der Heide van Gastouderopvang 'De Kleine Seunen' spontaan met de gastkindjes Fayenna en Lorenzo op pad.

Reacties

Plus Lunenborg Plus Lunenborg Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Pizzeria Pompeï Pizzeria Pompeï Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot De Omdraai De Omdraai Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus The Shamrock The Shamrock Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Tourist Info Harlingen Tourist Info Harlingen De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn IJssalon Min12 IJssalon Min12 Expert Hogerhuis Expert Hogerhuis Haarmode Cats Haarmode Cats Zensa Moda Zensa Moda Visie Events Visie Events Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Karsten Wonen Karsten Wonen Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation Homminga's Fijne Winkeltje Homminga's Fijne Winkeltje Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten Hubo-Faber Hubo-Faber HarlingenBezorgt HarlingenBezorgt Copini Opticiëns Copini Opticiëns Havenbrouwerij | Het Brouwdok Havenbrouwerij | Het Brouwdok Peter Kuiper, voor oog en oor Peter Kuiper, voor oog en oor Food 80/20 Food 80/20 BENG Evenementen BENG Evenementen Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Fotografie Dorus Fotografie Dorus
Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie Pizzeria Pompeï Pizzeria Pompeï Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Tourist Info Harlingen Tourist Info Harlingen De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn Visie Events Visie Events Food 80/20 Food 80/20 Harry Greve LOUNGE Harry Greve LOUNGE De Omdraai De Omdraai Homminga's Fijne Winkeltje Homminga's Fijne Winkeltje Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot BENG Evenementen BENG Evenementen Karsten Wonen Karsten Wonen IJssalon Min12 IJssalon Min12 Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten