De Omdraai

De Omdraai

Kindercoaching en gezinsbegeleiding de Omdraai - Gespecialiseerd in opvoed- en gedragsproblemen. Begeleiding bij scheiding en samengesteld gezin. Succesvol Samengesteld!
Lees verder...
Harlingen Welkom aan Zee

Harlingen Welkom aan Zee

Grenzend aan het Werelderfgoed de Waddenzee is Harlingen een stoere magneet voor wie houdt van wind en water.
Lees verder...
Peter Kuiper, voor oog en oor

Peter Kuiper, voor oog en oor

Nieuwe bril, contactlenzen of hooroplossing? Bij Peter Kuiper, dé opticien en audicien bent u aan het juiste adres.
Lees verder...
Plus Lunenborg

Plus Lunenborg

Goed eten moet voor iedereen betaalbaar zijn. Daarom vind je bij PLUS Lunenborg de 'Laagblijvers': producten die het hele jaar rond éxtra voordelig zijn!
Lees verder...
Casper van Veen Uitvaartzorg

Casper van Veen Uitvaartzorg

Het hoeft niet anders, maar het kan wel anders. 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar.
Lees verder...
Grijmans Advocatuur & Mediation

Grijmans Advocatuur & Mediation

Iedereen die in een juridisch geschil verzeild is geraakt, gaat scheiden of verdacht wordt van een strafbaar feit kan rekenen op rechtsbijstand van ons.
Lees verder...
C.L. International: Goed op weg

C.L. International: Goed op weg

Het bergingsbedrijf voor Noord-West Friesland, Terschelling en Vlieland.
Lees verder...
Dé Harlinger UITagenda!

Dé Harlinger UITagenda!

Plaats zelf je activiteiten op dé Harlinger UITagenda! Heb je nog geen account? Registreren is makkelijk en supersnel!
Lees verder...
Harlingen Bezorgt

Harlingen Bezorgt

Steun onze lokale helden! Winkel via HarlingenBezorgt gemakkelijk online!
Lees verder...
Gemeente Harlingen

Gemeente Harlingen

Hier vindt u alle informatie over de producten en diensten van de gemeente Harlingen.
Lees verder...

‘Luchtgevecht boven de stad en in het oosten’

02-05-2021

HARLINGEN - In het kader van de bevrijding 76 jaar geleden publiceren we komende weken korte verhalen van Johnny de Groot en foto's van de oorlog en de bevrijding in Harlingen.

‘Luchtgevecht boven de stad en in het oosten’ De zwaar gehavende B-17 bommenwerper ‘Penny’s Thunderhead’ na de landing op het vliegveld Lindholm in Engeland. Foto: www.fold3.com

Door Johnny de Groot

 

Tijdens de oorlog komen tientallen vliegtuigen neer rondom Harlingen. Naast enkele Duitse toestellen voornamelijk Engelse en Amerikaanse bommenwerpers. Sommigen moeten een noodlanding maken. Anderen worden neergeschoten door vijandelijke jagers of door Duits afweergeschut dat o.a. ook in Harlingen is opgesteld. Bij al die acties zijn meer dan honderd slachtoffers te betreuren onder de geallieerde vliegtuigbemanningen. Daarnaast staan ook enkele tientallen slachtoffers al vermist opgegeven. Hun vliegtuig komt in zee terecht en de lichamen zijn tot op de dag van vandaag nooit gevonden. De enkeling die het geluk heeft het er levend af te brengen verdwijnt achter prikkeldraad in een Duits krijgsgevangenkamp. Een deel van de slachtoffers ligt begraven op het militaire gedeelte van de Algemene Begraafplaats in Harlingen.

 

In het begin van de oorlog zijn het vaak Engelse vliegtuigen die voornamelijk ’s nachts opereren, maar wanneer de Amerikaanse luchtmacht vanaf medio 1943 begint met operaties overdag zijn de vliegtuigen en de luchtgevechten in Harlingen te zien. Zo ook op zaterdag 11 december 1943 wanneer de Amerikaanse luchtmacht met meer dan 500 bommenwerpers een aanval uitvoert op de Duitse stad Emden in het noorden van Duitsland. Op weg naar het doel vliegen de bommenwerpers over Harlingen. De bommenwerpers worden begeleid door Amerikaanse jagers. Kort nadat ze de Waddeneilanden zijn gepasseerd worden ze aangevallen door Duitse Messerschmitt’s. Even voor twaalven die middag scheren vier Duitse jagers laag over de stad en klimmen vervolgens om de begeleidende Amerikaanse jagers aan te vallen. Al snel zijn er luchtgevechten aan de gang. Luchtgevechten die, vanwege het heldere weer, zowel gezien als gehoord worden in Harlingen. “11.50 Vliegtuigen van west naar oost, 11.52 Meerdere vliegtuigen cirkelt boven de stad rond, 11.57 Steeds meerdere vliegtuigen, 12.00 Luchtgevecht boven de stad en in het oosten, 12.00 t/m 12.08 Luchtgevecht.”, noteert de luchtwachtdienst.

 

Bij de luchtgevechten verliezen de Duitsers enkele toestellen. Zo komt er bij Harlingen een Messerschmitt in zee terecht. De piloot sneuvelt bij de crash. De radiotelegrafist heeft meer geluk. Hij weet zich met zijn parachute te redden en wordt ter hoogte van de Pollendam opgepikt door de Hafenschutzboot Edzo Jan. Een laagvliegende Messerschmitt wordt boven de stad onder vuur genomen door de Duitse luchtafweer en crasht even later bij Herbaijum en ook bij Vlieland komt die middag een Messerschmitt neer. Om tien over twaalf die middag loeien de sirenes van het luchtalarm in Harlingen, maar nog voor half één wordt het luchtalarm opgeheven wanneer de honderden bommenwerpers in het oosten zijn verdwenen.


Dat is maar voor even want niet lang daarna verschijnen in het oosten de eerste bommenwerpers die op de weg terug zijn naar Engeland. Eén van die bommenwerpers is ‘Penny’s ‘Thunderhead’, een B-17.  Boven Emden is het vliegtuig geraakt door de Duitse luchtafweer waardoor twee van de vier motoren niet meer functioneren.  Op de terugweg wordt de bommenwerper aangevallen door Duitse jagers waardoor nog meer schade ontstaat en Lt. Robert Kaufman (de piloot) het toestel niet meer onder controle kan houden. Hij geeft zijn bemanning opdracht om het toestel te verlaten. Acht man verlaten de B-17 en even later ziet men in Harlingen een aantal parachutisten van oost naar west over de stad drijven.

 

Zowel de reddingsboot Twenthe van de KNHRM en de Hafenschutzboot Edzo Jan varen uit en vissen twee van de acht Amerikanen uit het ijskoude water. Uitvaren van de reddingsboot mag pas na toestemming van de Duitse havenautoriteiten, maar wanneer plaatsgenoten waarschuwen dat de bemanning van een brandende bommenwerper eruit is gesprongen, vaart schipper S. Wielenga onmiddellijk uit met de Twenthe en vist zo’n anderhalve mijl uit de kust de 28-jarige Donald Carsson uit het water. Ook de 29-jarige John Barrett wordt uit het water gevist. Hij wordt, net als de Duitse radiotelegrafist, opgepikt door de Hafenschutszboot Edzo Jan en naar de vaste wal gebracht. Ondanks verdere zoekacties die middag door de Duitsers worden de zes andere Amerikanen niet gevonden. Drie van de zes krijgen later alsnog een graf. De overige drie zijn nog steeds vermist.

 

Twee bemanningsleden van Penny’s Thunderhead bevinden zich nog aan boord van de gehavende bommenwerper. Lt. Robert Kaufman, de piloot en bommenrichter Lt. Robert Fitzgerald die vanwege problemen met zijn parachute niet tegelijkertijd met de rest van de bemanning is gesprongen. Robert Kaufman: “Net op het moment dat Fitzgerald het toestel wilde verlaten schreeuwde ik dat het vuur van motor nummer drie niet meer brandde.” Onmiddellijk stapt Robert Fitzgerald bij het luik vandaan. De Duitse jagers die hen hebben aangevallen druipen af. Waarschijnlijk in de veronderstelling dat de complete bemanning het toestel heeft verlaten en dat de B-17 op de automatische piloot verder vliegt. Dat is hun geluk, want hoewel het toestel al heel wat hoogte heeft verloren en nog steeds daalt, besluiten ze de gok te wagen om te proberen Engeland te halen. En dat lukt. Op het vliegveld Lindholm in York, vlak bij de kust, zetten ze later die middag hun gehavende machine neer.


De twee Amerikanen aan boord van Penny’s Thunderhead kruipen door het oog van de naald die middag. Anderen hebben minder geluk. In totaal gaan er 15 B-17 bommenwerpers en 2 B-24 bommenwerpers verloren die middag door toedoen van Duitse jagers.

 

  • We schrijven december 1943. Het zal nog een kleine anderhalf jaar duren voordat Harlingen wordt bevrijd. De foto-expositie "75+1 jaar Vrijheid" met foto’s van de bevrijding en de daaropvolgende bevrijdingsfeesten is nog tot en met 8 mei te bewonderen in de etalages van lokale ondernemers.

 

Lees ook:

Algemeen Gemeente Politiek & Maatschappij

Meer nieuws

Dodenherdenking 2021 in Harlingen

02-05-2021

HARLINGEN - Op dinsdag 4 mei zijn we om 20.00 uur twee minuten stil.

Mijn Harlingen: De waslijnen van Kornwerderzand

02-05-2021

HARLINGEN - In de rubriek 'Mijn Harlingen' vertelt schrijver en muzikant Hein Jaap Hilarides over zijn bijzondere band met Harlingen.

Reacties

Tourist Info Harlingen Tourist Info Harlingen Haarmode Cats Haarmode Cats De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn IJssalon Min12 IJssalon Min12 BENG Evenementen BENG Evenementen Visie Events Visie Events De Lichtboei De Lichtboei Zeilcharter Boreas Zeilcharter Boreas Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten Expert Hogerhuis Expert Hogerhuis HarlingenBezorgt HarlingenBezorgt Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Grijmans Advocatuur & Mediation Grijmans Advocatuur & Mediation Pizzeria Pompeï Pizzeria Pompeï Casper van Veen Uitvaartzorg Casper van Veen Uitvaartzorg Havenbrouwerij | Het Brouwdok Havenbrouwerij | Het Brouwdok Karsten Wonen Karsten Wonen Peter Kuiper, voor oog en oor Peter Kuiper, voor oog en oor Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Homminga's Fijne Winkeltje Homminga's Fijne Winkeltje Salon & Parfumerie Rona Salon & Parfumerie Rona Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus De Omdraai De Omdraai Plus Lunenborg Plus Lunenborg Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad The Shamrock The Shamrock Food 80/20 Food 80/20 Zensa Moda Zensa Moda Copini Opticiëns Copini Opticiëns
Zensa Moda Zensa Moda De Skûle Welzijn De Skûle Welzijn BENG Evenementen BENG Evenementen Zwembad Het Derde Haad Zwembad Het Derde Haad Food 80/20 Food 80/20 Atelier & Schoenmakerij de Groot Atelier & Schoenmakerij de Groot De Omdraai De Omdraai Jumbo Olaf Hermus Jumbo Olaf Hermus Wijnen van Ons & Hippefrieten Wijnen van Ons & Hippefrieten Casper van Veen Uitvaartzorg Casper van Veen Uitvaartzorg Faber Tassen, Koffers & Accessoires Faber Tassen, Koffers & Accessoires Homminga's Fijne Winkeltje Homminga's Fijne Winkeltje De Lichtboei De Lichtboei Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Harry Greve Gitaar- en Basgitaarlessen Haarmode Cats Haarmode Cats Joachim de Ruijter Fotografie Joachim de Ruijter Fotografie Kamsma Schoenen Kamsma Schoenen Tourist Info Harlingen Tourist Info Harlingen